04 Nisan 2016, Pazartesi
saat: 23:09
Insan aklinin dusunurken gercek dunyadaki seyleri oradan cikarip kendine has bir dusunce dunyasina aktariyor ve bunu da genellikle metaforik bir bicimde yapiyor olmasindan faydalanarak, aklin karsilastigi iddialara bictigi dogruluk degerini manipule eden bir yontem var. Mesela: "Bu munferit bir olay degil. Sistemik bir probleme isaret ediyor. Bu sadece buz daginin gorunen kismi." "Buz daginin gorunen kismi" klise metaforunu kullaninca, akillara birden, buz/su yogunluk farki, hava bosluklari, tuzlu su orani gibi olgular; bunlar nedeniyle yuzen buz daglarina carpip batan gemiler ve tehlike geliyor. Kafaya enjekte edilen bu olgularin/resimlerin hepsinin dogrulugu onceden kabul edilmis oldugundan, bununla iliskilendirilen asil olayin da dogruluk degerinde bir artis oluyor. Sonuc: evet ya munferit degil; buz dagi oldugundan asil kismi suyun altinda, diye dusunmek kolaylasiyor. Bunu Hannah Arendt'ten ogrenmistim sanirim.
Yillardir elimin altinda duran, sayisiz sortide ceyregine, yarisina gelip bitiremedigim, en son kapagi kopma raddesine geldiginden kindle'a aktardigim ve ordan okumaya calismaya devam ettigim bir kitap var. Ve sanirim bu kitabin beni zorlamasindaki temel neden yukarida bahsettigim sey. Simdi, Geist pesinde kosmanin bos islerle istigal etmek oldugunu iddia edecek mesela. Soyle yapiyor:
Woher soll ihm diese geistige Welt aber kommen? Woher anders als aus ihm selbst! Er muß sich offenbaren, und die Worte, die er spricht, die Offenbarungen, in denen er sich enthüllt, die sind seine Welt. Wie ein Phantast nur in den phantastischen Gebilden, die er selber erschafft, lebt und seine Welt hat, wie ein Narr sich seine eigene Traumwelt erzeugt, ohne welche er eben kein Narr zu sein vermöchte, so muß der Geist sich seine Geisterwelt erschaffen, und ist, bevor er sie erschafft, nicht Geist.
Yani Geist'in olayi maddi dunyadan ayri olmasi, ama o zaman hangi dunyada bu Geist? Geist dunyasinda tabii. Ama Geist dunyasi nasil meydana geliyor? O da Geist'in aktivitesi sonucu ortaya cikiyor. Yani bu Geist, nasil bir hayalci, kendi peyda ettigi hayali olusumlarin icinde yasayip kendi dunyasina sahipse... Nasil bir deli kendi ruya dunyasini tertip ediyorsa ve o dunya olmadan da zaten deli olmayacaksa... Iste Geist da boyle kendi dunyasini yaratiyor ve bunu yapmadan da Geist olamiyor.
Sonuc: Deliler, hayalciler nasilsa, bu ozgur ruh (freier Geist) pesinde kosanlar da oyle.
